Biomüxtəlifliyə diqqət yetirmək lazımdır!

Bir çox mədəniyyətlərin və təbii şəraitin qovuşuğunda yerləşən Azərbaycan, ilk baxışdan hər qonağı heyrətləndirən zəngin qastronomik mədəniyyətə malikdir. Tarixən əlverişli iqlim, dünya xəritəsindəki strateji coğrafi mövqe və Cənubi Qafqazın yerli qrupları arasında mədəniyyətlərarası qarşılıqlı təsir bu kulinariya irsinin Azərbaycana bənzərsiz olmasında ayrılmaz rol oynamışdır. İnsan yaşayış məskənləri və yaşayış tərzi minilliklər əvvəl Qafqazın sərt iqliminə uyğunlaşmağa başladıqları kimi, kənd təsərrüfatı istehsal üsulları və yerli fermerin üstünlükləri də eyni idi. Fermerlərimizin növlərini diqqətlə seçməsi və çarpazlaşdırması sayəsində indi yeni və daha davamlı bitki və heyvan növlərinə sahibik. Ticarət çeşidlərindən və cinslərdən daha sərt və ekoloji streslərə davamlı bu yerli cinslər gələcəkdə istənilən iqlim dəyişikliyinə davamlılıq strategiyasının vacib elementləridir.

Bununla yanaşı, Qafqazın aqro-biomüxtəlifliyi, qorunub saxlanılmasa yox ola bilər. Müasir dövrümüzdə, artan qidaya olan tələbatı ödəmək üçün istehsalçılar daha çox məhsuldar və genetik cəhətdən dəyişdirilmiş hibridlərə üstünlük verdilər. Nadir qida növlərinin ticarəti və marketinqi tez-tez yol boyu laqeyd qalır. Görünən budur ki, çox vaxt heyran olduğumuz və möcüzə götürdüyümüz Qafqaz möcüzəsi tamamilə itirə bilər.

Avropa İttifaqı Komissiyasının maliyyə dəstəyi ilə bu regional və qlobal böhranla mübarizə aparmaq üçün Slow FoodHeyvanların Mühafizəsi İctimai Birliyi və Azərbaycan Kənd Bələdiyyələri Milli Assosiasiyası ilə birlikdə COVCHEG layihəsini həyata keçirmək, ölkənin kənd təsərrüfatı və qida müxtəlifliyini xəritələşdirmək və tanıtmaq üçün misilsiz bir fürsətdir. Şəki-Zaqatala və Dağlıq-Şirvan iqtisadi rayonları daxilində Cənubi Qafqazın beş hədəf bölgəsində (Şamaxı, İsmayıllı, Qəbələ, Şəki, Qax), layihələr yerli kimlik və qastronomiyaya dəyər qatmaq, biomüxtəlifliyi və mədəni irsi qorumaq və yaratmaq məqsədi daşıyır. Aşağıda əlavə olunan elektron kitabça biomüxtəliflik, onun gündəlik həyatımızla əlaqəsi və onu qorumaq üçün təşəbbüslərlə maraqlananlara faydalı bir bələdçi ola bilər.

Məqalə müəllifi: Mustafa Bayramlı