İvanovka günəbaxan yağı

Bu yağ İvanovkanın – XIX əsrdə itaətdən imtina etmiş və Rusiyadan sürgün olunmuş molokan kəndinin ənənəvi məhsuludur.

İvanovkada yağ istehsal edən zavod molokan kooperativlərinin fəaliyyət göstərdiyi bir vaxtda – 1920-ci ildə yaradılmışdı (avadanlıq 1897-ci ildə geri gətirilmişdi). O vaxtdan bəri yağ kəndin və kollektiv təsərrüfatın rəmzinə çevrilmişdir.

Sovet dövründə ağ zolaqlı solğun toxumları olan məhsuldar günəbaxan növü becərilirdi; son zamanlar “maslyanka” (“yağlı”) adlanan növ daha geniş yayılmışdır.

Günəbaxan toxumlarını oktyabr ayında kombaynlar yığır. Sonra onlar saxlama yerində yerə səpələnir və taxta daraqlı traktor onları çevirir. Daha sonra toxumlar dəyirmana gətirilir. Burada toxumun qabığı çıxarılır və onlar yağı “jmıx”dan ayırmaq üçün 200 kq-lıq qranit dəyirman daşlarından, presdən keçən xəmirə yerləşdirilir. Qalan bərk cisimlər inəklərə yem olaraq verilir; bu, inək südünə dad və yağlılıq əlavə edir. Yağ qəhvəyi rənglidir, qatıdır və çox fərqli qoxusu var.

İvanovkanın günəbaxan yağı bütün Azərbaycanda məşhurdur. Həm qida, həm də tibbi məqsədlər üçün ona tələbat çoxdur. Tələbat artdıqca, saxta məhsul miqdarının da artması təəssüf doğurur: belə ki, əsl İvanovka yağı normal saflaşdırılmış günəbaxan yağı ilə qarışdırılır və “İvanovka yağı” adı altında ucuz qiymətə satılır.

İvanovka günəbaxan yağından, əsasən, salatlara dad vermək üçün istifadə olunur. O, yemək bişirmək üçün də uyğundur. Yerli əhalinin uşaqlıq xatirələri günəbaxan yağlı, üzərinə doğranmış ağ sarımsaq çəkilmiş İvanovka çörəyi ilə bağlıdır. İvanovka çörəyi kolxoz sahələrində yetişən və su dəyirmanında emal olunan buğda növlərinin qarışığından alınan üyüdülmüş undan hazırlanır.